<download folder (pdf)>

“Katarsis is een gemeenschap waar we de kans krijgen om bij onszelf stil te staan en onze verslavingsproblematiek aan te pakken. We wijzen elkaar op gedrag uit het drugsmilieu en proberen dit te veranderen. We zoeken ook waar we goed in zijn. Dit alles roept gevoelens op, waarvoor we niet meer wegvluchten. Stap voor stap proberen we wat we binnen geleerd hebben, buiten toe te passen. Dat gaat langzaam.” Een ex-bewoner

Geknakte levens
Ines is zopas opgenomen in de detoxafdeling van Katarsis, een behandelingscentrum voor verslavingszorg in Genk (Belgisch-Limburg). Ze ziet er vermoeid uit. Afwezige blik. Meteen na aankomst heeft ze een gesprek met een psycholoog gehad en is ze onderzocht door een dokter. Ze leverde ook een urinestaal af. Dat zal ze, net als de andere bewoners, geregeld moeten doen om te laten controleren of ze clean is. Elke nieuwe bewoner krijgt eerst een groepsintroductie. In een kleine kamer gaan alle bewoners van de detoxafdeling in een kring staan. Ze zijn met zijn negenen. Samen met de begeleider en Ines vormen ze een elftal, schijnbaar willekeurig geplukt uit de Vlaamse bevolking. Evenveel mannen als vrouwen, enkele jongeren, enkele dertigers, veertigers, een allochtoon. Zet deze groep als publiek bij een televisieprogramma en geen van hen zal opvallen. Behalve misschien Marco. Hij heeft het uiterlijk van een gewezen bokskampioen weltergewicht. Een lichaam van strakke spieren en een gebeeldhouwde kop, die op een strook haar in het midden na volledig kaal is. Ooit zal dat haar strak rechtop hebben gestaan, maar nu hangt het slap, als de kam van een vechthaan die een nederlaag heeft geleden. Later zegt Marco dat hij inderdaad professioneel vechter is geweest: kickboksen, worstelen, freefighten. De voorstelling begint. Het lijkt een stukje absurd theater, voor de zoveelste keer opgevoerd. Elke bewoner zegt de woorden die hem door het leven zijn toebedeeld.

‘Mijn naam is Willem, 24 jaar. Ik kom uit Gent. Mijn verslaving is speed en alcohol.’
‘Ik ben Eva. Ik ben 31 jaar. Ik kom uit Rijkevorsel en heb twee kinderen. Mijn verslaving is heroïne.’
‘Frida, 38 jaar, uit Herentals, één dochter, ook heroïne. En speed.’
‘Francesco, 19 jaar, Diest, PMA en XTC.’
‘Marco, 32 jaar, Kinrooi, dochter van acht, speed en cocaïne.
‘Joke, 21 jaar, Antwerpen, cocaïne.’
‘Dirk, 40 jaar, Hasselt, twee kinderen, alcohol.’
‘Greet, 29 jaar, Turnhout, één zoon, cocaïne en LSD.’
De woorden hebben een vervreemdend effect, maar Ines moeten ze niettemin op een of andere manier geruststellen. Iedereen zit hier om dezelfde reden: verslaving. Dat is hun grootste gemene deler. Het maakt hen hier identiek, in de buitenwereld maakte het hen vaak uniek.
‘Ik ben Ines,’ stelt de nieuwkomer zich ten slotte voor. ’Ik ben 25 jaar. Ik kom uit Aarschot.’ En na een kleine aarzeling besluit ze: ‘Cocaïne.’
Geknik bij de andere bewoners. Zij begrijpen het. Geen vragen over het hoe en waarom. Haar achtergrond is momenteel onbelangrijk. Wat telt is dat ze tot het besef is gekomen dat het zo niet verder kon, zoals Dante aan het begin van De goddelijke komedie.

Op ’t midden van ons levenspad gekomen,
Kwam ik bij zinnen in een donker woud,
Want ik had niet de rechte weg genomen.
Rondom mij dicht en doornig kreupelhout;
Ik kan niet zeggen hoe het mij bezwaarde,
Nu de herinnering mij weer benauwt.

Allemaal zijn deze mensen op hun manier door de hel gegaan, of in de woorden van Dirk, een wat schuchtere jongen, ontwend na zes jaar lang dagelijks dronken te zijn geweest, een roes die hem zelfverzekerd maar ook agressief maakte: ‘Ik was zelf de hel.’ Na de groepsintroductie stellen de bewoners aan elkaar hun actiepunten voor. Waar zullen ze zich vandaag op concentreren? Als een mantra keren de woorden ‘minder piekeren’ terug. In deze hoofden, waar alles tijdenlang met alle mogelijke middelen werd verdrongen, is het nu gaan tochten. Een kille wind wringt zich door alle kieren en spleten van de herinnering. De puinhopen van het verleden worden zichtbaar. Schuldbesef wakkert aan, emoties laaien op. En met het verleden komt ook de toekomst in beeld. Hoe moet het straks verder? Wie zal mij nog vertrouwen? Wie zal er nog van mij houden? Maar dat is voor later. Niet piekeren daarover. Niet vandaag. Ontwennen is wennen aan iets dat er niet meer is. Nog niet aan wat komt.‘Maar wat ga je voor jezelf doen?’ spreekt de begeleider Marco streng toe. Diens actiepunt blijkt leren koken en strijken. Marco kijkt alsof hij een tik op de vingers heeft gekregen. Hij is de motor van de groep. Een turbomotor. Een borstkas vol adrenaline, maar een hoofd vol zenuwen. Altijd bereid om anderen op te peppen, maar intussen holt hij zichzelf voorbij. Een manier van vluchten. Hij is hier twee weken. Amper twee weken. In zijn voorstelling zit hij maanden verder. Hij ziet zichzelf al als de nieuwe man die kookt en strijkt voor vrouw en kind. De volgende uren hoor ik hem een paar keer mompelen: ‘Ik ga te snel. Ik kijk te ver vooruit. Ik ben hier nog maar twee weken.’ Maar wanneer de bewoners ’s avonds het eten maken, kijkt hij nauwlettend toe welke kruiden er voor de aardappelpuree worden gebruikt en hoe Eva het vlees bakt.